ΧΕΝΡΥ ΜΙΛΛΕΡ (3)

foto by eve arnold

[... ]

Το τριτο επεισοδιο ηταν ολοτελα διαφορετικο - μια τζαζ στο αυστηρα γεροντοπαλληκαριστικο δωματιο του Σεφεριαδη στην οδο Κυδαθηναιων, εναν απο τους δρομους που με τραβηξε απ' την πρωτη μερα. Ο Σεφεριαδης, πουναι μια διασταυρωση αναμεσα σε ταυρο και σε πανθηρα, εχει τα αδρα χαρακτηριστικα της Παρθενου, αστρολογικα μιλωντας. Δηλαδη εχει το παθος της συλλογης, οπως ο Γκαιτε, που ειναι ο καλυτερος τυπος του αστερισμου της Παρθενου, που γνωρισε ποτε ο κοσμος. Η πρωτη μου συγκινηση μολις μπηκα σπιτι του ηταν η γνωριμια μου με την τρισχαριτωμενη κι αξιαγαπητη αδελφη του, την Ιωαννα. Μου εκανε αμεσως την εντυπωση πως ηταν απο βασιλικη γενια, ισως απο την αιγυπτιακη γραμμη - παντως καθαρα υπερποντια. Οπως την κοιταζα εκστατικα, με ξαφνιασε η χοντρη φωνη του Καμπ Καλοου'ει*. Ο Σεφεριαδης μουρριξε ενα βλεμμα μ' αυτο το ζεστο του ασιατικο χαμογελο, που εχει κ' ερχεται παντα στο προσωπο του, σαν ενα κυμα απο νεκταρ κι αμβροσια. "Το ξερεις αυτο το κομματι?" ειπε ολος ευχαριστηση. "Εχω ακομα κι αλλα, αν εχεις ορεξη ν' ακουσης", και μουδειξε μια στοιβα απο αλμπουμ. "Σ' αρεσει ο Λουις Αρμστρονγκ?" εξακολουθησε. "Εδω εχω ενα δισκο του Βατ Ου'αλερ**. Στασου, εχεις ακουσει ποτε σου τον Καουντ Μπ'ειζυ*** - η τον Πιο'υη Ρασσελ?" Ηξερε καθε βιρτουοζο σε καθε περιπτωση, ηταν συνδρομητης της ΤΣΑΖ ΧΟΤ, οπως πιστοποιησα σε λιγο. Μετα πιασαμε κουβεντα για το καφε Μπουντ'ον στην Μονμαρτρη, οπου μαζευονται μετα απο την δουλεια τους ολοι οι νεγροι ντιζερ των καμπαρε. Ηθελε να μαθη για τον Αμερικ'ανο νεγρο, για τη ζωη του πισω απο τα παρασκηνια. Τι επιρροη ειχαν οι νεγροι στην αμερικ'ανικη ζωη, τι σκεπτονταν οι Αμερικ'ανοι για την νεγρικη φιλολογια? Ηταν αληθεια πως υπηρχε ν'εγρικη αριστοκρατια, μια μορφωμενη αριστοκρατια, που ηταν ανωτερη απ' ολα τα λευκα αμερικ'ανικα γκρουπ των καλλιεργημενων? Μπορουσε καποιος σαν τον Ντιουκ Ελλινγκτον να καθηση στο Σαβου - Πλαζα χωρις αμηχανια? Ο Κολντουελ κι ο Φωκνερ - διναν αληθινες εικονες του Νοτου. Κι ολο τετοιες ερωτησεις. Οπως ξαναειπα, ο Σεφεριαδης δε βαρυεται να ρωταη. Δεν υπαρχει λεπτομερεια που ναναι ασημαντη γι' αυτον. Η περιεργεια του ειναι αχορταγη, οι γνωσεις του τεραστιες και ποικιλες. Αφου μου εβαλε τους πιο μοντερνους δισκους της τζαζ, ηθελε να ξερη αν θα μου αρεσε ν' ακουσω λιγη εξωτικη μουσικη, που ειχε σε μεγαλη ποικιλια. Ενω εψαχνε για καποιο δισκο με φορτωνε ερωτησεις για μερικους ασημους ποιητες Εγγλεζους η για τις συνθηκες γυρω απο την εξαφανιση του Αμπροζ Μπηρς η τι ηξερα για τα χειρογραφα του Γκρηνμπεργκ που καταχρασθηκε ο Χαρτ Κρεην. Η αφου βρηκε την πλακα που ζητουσε, αρχιζε ενα ανεκδοτο για την ζωη του στην Αλβανια, που με καποιο απιθανα ασχετο τροπο, ειχε σχεση με ενα ποιημα του Ελιοτ η του Σαιν Τζων Περς. Αναφερω αυτα τα πνευματικα του περιδιαβασματα γιατι ηταν ενα δροσιστικο αντιδοτο στο ειδος της καταπιεστικης, μονοπλευρης και φρικτα μελαγχολικης κουβεντας των Αγγλων μορφωμενων της Αθηνας. Μια βραδυα μ' αυτους τους ανυποφορους ηλιθ'ιους ηταν για μενα λογος αυτοκτονιας. Ο Ελληνας ειναι ζωντανος ως τις ακρες των νυχιων του, ξεχειλιζει απο ζωντανια, ειναι μεσα σ'ολα, ειναι παντα ξυπνιος. [... ]

(απο : "Ο κολοσσος του Μαρουσιο'υ" του Χενρυ Μιλλερ, μερος β' σελ. 100-101,

μτφ. Ανδρεα Καραντωνη, εκδ. "πλειας", αθηνα - 1974)

***

*

**

ΧΕΝΡΥ ΜΙΛΛΕΡ ( 2 )

... του Χενρυ Μιλλερ

( Antoine the Clown)

[... ].

Να κρατας το πνευμα σου αδειο, ειναι ενα κατορθωμα καλο για την υγεια. Να μην εχης πει λεξη μια ολοκληρη μερα, να μην εχης δει εφημεριδα, να μην εχης ακουσει ραδιοφωνο, μητε κουτσομπολιο, ναχης αφεθη απολυτα, πλερια, στην τεμπελια, να εισαι απολυτα, πλερια αδιαφορος στη μοιρα του κοσμου, ειναι η καλυτερη γιατρικη. Σταλια - σταλια ξερνας τη βιβλιακη σου κουλτουρα' τα προβληματα λειωνουν και διαλυονται' οι δεσμοι κοβονται σιγα - σιγα' η σκεψη, οταν καταδεχτης να της δοθης, γινεται πολυ πρωτογονη' το κορμι μεταμορφωνεται σ' ενα καινουργιο, θαυμαστο οργανο' κοιταζεις τα φυτα, τις πετρες, τα ψαρια, με ματια διαφορετικα' αναρωτιεσαι προς τι τοσες συμπλοκες και φρενιτικοι αγωνες' ξερεις πως εχει ξεσπασει ενας πολεμος, μα το λογο που οι ανθρωποι παιρνουν μια τετοια ευχαριστηση, με το να αλληλοσφαζωνται, δεν τον καταλαβαινεις' κοιταζεις ενα μερος σαν την Αλβανια - την ειχα συνεχως μπρος στα ματια μου - και λες : χτες ηταν ελληνικη' σημερα ειναι ιταλικη' αυριο θαναι ισως γερμανικη η γιαπωνεζικη' και την αφηνεις ναναι ο,τι την ευχαριστει. Οταν εισαι σε αρμονια με τον εαυτο σου, λιγο ενδιαφερει η σημαια που κυματιζει στο κεφαλι σου η σε ποιον ανηκει τουτο η εκεινο η αν μιλαν εγγλεζικα η αλαμπουρνεζικα. Δεν υπαρχει πιο μεγαλη, πιο εξαιρετικη ευλογια, απο την απουσια των εφημεριδων, απο την ελλειψη νεων για το τι κανουν οι ανθρωποι στις τεσσερεις γωνιες του κοσμου για να κανουν τη ζωη πιο νοιωσιμη η πιο αβιωτη. Αν μοναχα μπορουσε κανεις να περιοριση τον Τυπο, τι μεγαλο βημα προοδου θα καναμε, ειμαι βεβαιος ! Ο Τυπος γενναει το ψεμμα, το μισος, την απληστια, το φθονο, την υποψια, το φοβο, την πονηρια. Τι να την κανουμε αυτη την αληθεια που μας σερβιρουν τα καθημερινα φυλλα? Εκεινο που μας χρειαζεται ειναι η ειρηνη, η μοναξια, το ραχατι. Αν μπορουσαμε ολοι ν' απεργησουμε και ν' αρνηθουμε ειλικρινα καθε ενδιαφερον για το τι κανει ο γειτονας, ισως να φταναμε να υπογραφαμε ενα καινουργιο συμβολαιο ζωης. Πρεπει να μαθουμε να κανουμε χωρις τηλεφωνο, ραδιοφωνο κ' εφημεριδες, μηχανες καθε ειδους, εργοστασια, φαμπρικες, ορυχεια, εκρηκτικες υλες, θωρηκτα, πολιτικους, νομομαθεις, κονσερβες, τρυκ, ακομα και ξυριστικες λεπιδες και σελλοφαν, τσιγαρα και παραδες. Ονειρο, καπνος, βεβαιοτατα. Οταν οι ανθρωποι απεργουν, το κανουν για να επιτυχουν καλυτερες συνθηκες δουλειας, καλυτερες αμοιβες, ωστε να γινουν κατι τι αλλο απο κεινο που ειναι.

[... ].

( μερος1ο, σελ. 43-44, ως εις την προηγουμενη αναρτηση )

"... to paint is to love again"

ΧΕΝΡΥ ΜΙΛΛΕΡ

[...].

Το δευτερο επεισοδιο ηταν μια επισκεψη στο Αστεροσκοπειο της Αθηνας. Την κανονισε ο Θεοδωρος Στεφανιδης για τον Νταρρελ και για μενα, που σαν ερασιτεχνης αστρολογος εχει κανει πραγματικα σπουδαιες αστρονομικες ανακαλυψεις. Οι επισημοι μας υποδεχτηκαν πολυ εγκαρδια, χαρη στη βοηθεια που τους δοθηκε απο τους συναδελφους τους τους Αμερικανους πανω στη δουλεια τους. Δεν ειχα ξανακοιταξει σε τηλεσκοπιο απο αστεροσκοπειο. Φανταζομαι πως ουτε κι ο Νταρρελ. Μας εκανε πολυ μεγαλη εντυπωση, αν και οχι οπως την περιμεναν οι φιλοι μας. Οι παρατηρησεις μας, που ηταν απλο'ι'κες κ' εκστατικες, φαινεται πως τους ξενισαν. Ασφαλως οι αντιδρασεις μας, στα θαυματα που μας ξεσκεπασαν, δεν ηταν οι σωστες. Δεν θα ξεχασω ποτε την εκπληξη τους οταν ο Νταρρελ, που εβλεπε τις Πλειαδες, φωναξε ξαφνικα : " Ρ ο δ ο σ τ α υ ρ ο ς ". Τι ηθελε να πη μ' αυτο? " τον ρωτησα. Ανεβηκα κι εγω να δω μονος μου. Δεν ξερω αν μπορω να περιγραψω τι ενοιωσα μπρος σ' αυτο το θεαμα ενος θρυμματισμενου κοσμου απο αστρα. Η εικονα που θαχω παντοτε ειναι αυτη της Σαρτρ, εναν λαμπερο ροδακα, θρυμματισμενο απο χειροβομβιδα. Δινω σ' αυτη την εικονα διπλο η τριδιπλο νοημα - μιας φρικτης ομορφιας ακαταλυτης ενος κοσμικου βιασμου, ενος ερειπωμενου κοσμου κρεμασμενου στον ουρανο σαν μοιραιο προμηνυμα με τον αιωνιο χαρακτηρα της ομορφιας, εστω και κατεστραμμενης και βεβηλωμενης αιωνια. " Οπως στα ψηλα ετσι κ' εδω κατω ", λεει το ρητο του Ερμη του Τρισμεγιστου. Σαν δης τις Πλειαδες μεσα απο ενα δυνατο τηλεσκοπιο, θα νοιωσης την υπεροχη και φοβερη αληθεια αυτων των λογων. Στα πιο ψηλα του πεταμετα, προ παντων τα μουσικα και τ' αρχιτεκτονικα, γιατι αυτα τα δυο ειναι ενα, ο ανθρωπος δινει την ψευδαισθηση πως συναγωνιζεται την ταξη, το μεγαλειο και τη λαμπραδα του ουρανου στους παροξυσμους του της κατστροφης, το κακο και η ερημωση που σκορπα ειναι ασυγκριτα οσο δεν εχουμε σκεφτη τη μεγαλη αναστατωση των αστρων, που την φερνουν οι ταραχες του νου αυτου του αγνωστου Μαγου. Οι φιλοι μας εχουν μεσανυχτα απο τετοιες σκεψεις, μιλησαν για το βαρος, τις αποστασεις, κλπ. Ειχαν ξεμακρυνει απο τη συνηθισμενη δραστηριοτητα των συνανθρωπων τους, αλλα μ' αλλο τροπο απο τον δικο μας. Γι' αυτους η ομορφια ειναι τυχαια, για μας ειναι το παν.

[...].

(απο : " Ο κολοσσος του Μαρουσιου ", μερος 2ο, σελ. 96-97, μτφ.

ΑΝΔΡΕΑ ΚΑΡΑΝΤΩΝΗ, εκδ. "ΠΛΕΙΑΣ", αθηνα - 1974)