ΚΡΗΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ( ΙΙΙ )

συνεχεια της χθεσινης αναρτησης :

Εστραφηκα στο σπηλιο κ' εσυντ'ηρου

την ομορφιαν, οπο'υ 'χε γυρου γυρου'

απ' οξω ειχε κισσο, περιπλοκαδι,

οπο'υ το περιπλεξασιν ομ'αδι.

Απ' οξω με μυρτιες, με ροσμαρ'ινους,

με γο'υδουρους, με βιολες και με κρινους

το 'χενε το κορ'ασο στολισμενο

κ' εμυριζε το σπηλιο το καημενο.

Πιδεξια και πιτηδεια ησα βαλμενα,

που 'στεκα κ' εσυντηρουν ενα ενα

και μεσα μου ξενιζουμου την τοση

δι'αρμιση και την παστρα και τη γνωση.

Ομορφα και πιδεξια ησα βαλμενα.

Ητανε τα τσικ'αλια κρεμασμενα

κ' ενα χαλκωματακι ειχε κοντα τση,

π' αρμεγε καθ' αργα τα προβατα τση.

Απανω σ' ολα βλεπω ενα κλιναρι,

που 'τονε μια χαρα κ' ενα καμαρι'

φτωχακι, μα στρωμενο ητον πιτηδεια,

ωγια καλες καρδιες και για παιγνιδια.

......................................................

Πιανει ψωμι, τυρι, χλωρη μαλ'ακα,

κρυ'ον αρνιν οφτο απανω 'ς πλακα,

οπο'υ 'χε για τραπεζι, κι ορδινιαζει

και με σπουδη για δειπνο λογαριαζει.

Ειχε και ξειδωτ'ο κρασι δαμ'ακι

σ' ενα μικρο και πλουμιστο φλασκακι

και συγκερνα με κρυ'ο νερο και πινει

κι απ'οκεις με καλει και μου το δινει.

Μα λεγω τση : " Κερα, κρασι δεν πινω,

δεν τρωγω απο το κρι'ας το κρυ'ον εκεινο,

'α δε θεληματ'εψη η ομορφια σου

να 'ναι με το φιλι το καλεσμα σου. "

Ως ηκουσ' ειντα τσ'η 'πα, αφτει και σβηνει'

ωσαν το σφακολουλουδον εγινη'

τα ροδα τση επληθυνασι κ' εφανη

ωσαν εις το σκοτειδι πυροφανι.

Τα ματια χαμηλωνει και μιλει μου :

" Δεν 'ητονε πρεπ'ον ουδε τιμη μου

τετοιας λογης αδιαντροπα να διαξω,

μα σενα πρεπει να καταδικασω.

Εσυ εχεις εξουσι'α και πιε και δωσ' μου

και θεληματικως και στανικως μου

και θελω 'α θες εσυ κι ωσαν οριζεις,

γιατι ποσως δε σου 'φταισα γνωριζεις.

'Επιαμε μια και δυο' συγκερασμενο

ητονε το πιοτο μας των καημενω

με τα φιλια στο δροσερον αερα

και με το πιασε ενο'υς τ' αλλου τη χερα.

Ο πρωτος λογος, που της ειπα : " κορη,

πολλα 'μαι κουρασμενος εκ τα ορη

κ' ηθελα για να μου 'καμες τη χαρη

να πηγαμε γοργον εις το κλιναρι. "

Προθυμερ'α σιμωνομε στην κλινη,

θετομε αγκαλιασμενοι εγω κ' εκεινη'

και με το παιξε - γελασε αρχινιζει

ολη η ανατολη να κοκκινιζη.

( στιχοι 156 - 176 / 193 - 228 )


Γλωσσαρι :


γο'υδουρας > ειδος θαμνου
ροσμαρ'ινος > δεντρολιβανο
δι'αρμιση > ταξη
μαλ'ακα > τυροκομικο προ'ι'ον
οφτ'ος > φτιαγμενο στα καρβουνα
δαμακι > λιγο
σφακολουλουδο > κοκκινο λουλουδι της σφακας > πικροδαφνης
διαγω > συμπεριφερομαι
στανικως > ακουσια


σημ. του blogger :
το ποιημα αυτο, αγνωστου κρητος ποιητη, εχει γραφει περι το τελος του ΙΣΤ' αρχες του ΙΖ' αιωνος,
πρωτη εκδοση εις Βενατιαν το ετος 1627.

ΚΡΗΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ( ΙΙ )

συνεχεια της αναρτησης της Τεταρτης 16/5 :

Η ΒΟΣΚΟΠΟΥΛΑ

Σαν τι χαρα 'τον τοτες η δικη μου

και τι δροσιαν, οπο'υ 'δεν το κορμι μου,

π' αλλος βοσκος στον κοσμο δεν τη χ'αρη

ουδε κ' εις το γιαλο χαιρεται ψαρι !

Λεγω τση : " Τα γλυκι'α σου ομορφα ματια

εκ'αμαν την καρδια μου τρια κομματια'

κ' ειναι βαρυ τιν'ας να το πιστεψη

μαχαιρι, οπο'υ λαβωση, να γιατρεψη.

Μ' ας ητο μπορετο ξετελειωμενο

να γινη το μιστο σου τ' αρχισμενο'

να το θεληματεψη η ομορφια σου

αποψε να κομηθηκα κοντα σου.

Γιατι μακρα 'πο δω 'ναι η καοικι'α μου,

π' αρμεγω καθ' αργα τα προβατα μου

και δε μπορουμε αποψ' εκει να παμε,

μ' ας θεσωμεν επ'α στα χορτα χ'αμαι. "

Γλυκι'α μ' απιλογαται το κορασο

λογια για να χαρω, ν' αναγαλλιασω'

γλυκι'α και ζαχαρενι απιλογηθη

κ' εις κεινο, που της ειπα, μ' αποκριθη.

Λεγει : " Το φως τσ'η μερας λιγοσταινει

κι ο ηλιος, αγουρε μου, θε να πηαινει'

τσ'η νυκτας το σκοταδι μας σιμωνει

κ' η κρυοτητα του δασου μας πλακωνει.

Μ' ακλουθα μου λοιπ'ο να πα να βρουμε

επ'α κοντα το σπ'ηλιο μου, να μπουμε'

να φας, να πιης και να καλοκαρδισεης,

σε στρωμα φτωχικο ν' ανακουμπισης.

Και θελομε χαρ'η και ξεφαντωσει

με τα τραγουδια, με ψωμι και βρωση.

Κι ας ειναι μοναχο του το κουραδι

κι ας βοσκεται σ' αυτ'ονο το λιβαδι.

Κι ας ειναι το κουραδι μοναχο του

κι ας χαιρεται κι αυτο για το βοσκο του'

τα προβατα και π'ιλοιπα, δικα σου

ας ειν' επ'α, κοντα στα προβατα σου. "

Με πλ'ησια προυθμι'α κ' οι δυο κινουμε,

το σπ'ηλιον εσπουδαζαμε να βρουμε'

τα χερια ενους τ' αλλου μας εκρατουμα,

πασιχαροι τη στρατα επορπατουμα.

Τη στρατα επορπατουμα' 'ς περβολακι

βρισκω βαγι'α και κοφτω ενα κλαδακι'

κανω γοργο πιτ'ηδειο δακτυλιδι,

διδω τ' αυτης κ' εμενα αυτε'ινη διδει.

Με τα παιγνιδια επηαιναμε τη στρατα'

τα δεντρη ησανε λουλουδα γεματα'

επ'εφτασιν οι ανθοι κ' επεριχο'υσα,

τα καλλη της αφεντρας μου επλουμουσα.

Ελαμπεν ουρανος τ' αστρη γεματος

κι ο ανεμος εφυσαν ο δροσατος,

οντε στο σπηλιο σωσαμεν αιφνιδια

με γελια, με χαρες, με τα παιγνιδια.

( στιχοι 96 - 148 )

συνεχιζεται...

ΚΡΗΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ( ΙΙ )

Η ΒΟΣΚΟΠΟΥΛΑ

'Σ μεγαλην εξορι'α, σ' ενα λαγκαδι,

μιαν ταχιν'ην*  επηγα στο κουραδι*,

σε δεντρη, σε λιβαδια, σε ποταμια,

σε δροσερα και τρυφερα καλαμια.

Μεσα στα δεντρη κεινα τ' ανθισμενα,

που βοσκαν τα λαφακια τα καημενα,

στη γη τη δροσερη, στα χορταρακια,

που γλυκοκιλαδουσαν τα πουλακια,

πανωρια λυγερη, πανωρια κορη

ωσαν καλη καρδια κι' ωραια στη θωρη,

εβλεπε καποια προβατα δικα τση

κ' ελαμπε σαν τον ηλιον η ομορφια τση.

Ξανθα 'σαν τα μαλλια τσ'η κεφαλης τση,

καμαρι και στολιδι το κορμι τση'

κ' η φορεσια, που φορειεν, ητον ασπρη

κ' ελαμπε σαν τον ουρανο με τ' αστρη.

Στρεφομαι και θωρω τη μες στα ματια

κ' ερραγην η καρδια μου τρια κομματια,

γιατι Ερωτες ειχαν κ' εδοξε'υγα* 

και να με σα'ι'ττεψουν εγυρε'υγα.

Κι ως μ' ειδασιν οι Ερωτες κοντα τως,

με προθυμιαν απλ'ωσα στ' αρματα τως

και πιανουσι σα'ι'ττες και βερτονια*,

για να μου δωσουν κριση την αιωνια.

Και στην καρδια η σα'ι'τα τως με σωνει'

ειπα και το κορμι μου δε γλυτωνει'

το φως μου και τα ματια εθαμπωθ'ηκα

και σε καημον αριφνητον*  εμπηκα.

Κι ομπρος στη βρυση πεφτω λιγωμενος

κ' η κορη εθαρρειε κ' ειμαι αποθαμενος.

Λεγει : "των αμματιω μου τα παιγνιδια

εθανατωσαν το βοσκον αιφνιδια."

Ερχεται προς εμενα και γνωριζει

πως ειμαι λιγωμενος κι αρχινιζει

να παιρνη ωσαν καλη καρδια κι αερα

η πλουμιστη μου κι ασπρη περιστερα.

Και παιρνει κρυ'ο νερον απο τη βρυση

κ' ερχεται προς εμενα να το χυση'

ραινει και λαντουρ'α*  το προσωπο μου

λογιαζοντας πως να 'ναι γιατρικο μου.

Το προσωπο μου ξαναραινει παλι,

ωγι'α να με συφερη απο τη ζαλη.

Με το νερον εκεινο μου φαν'ιστη

το πως ο λογισμος μου εξεζαλιστη.

Κι απο την γην εμαζωξε για μενα

βοτανα και λουλουδια μυρισμενα'

τα λουλουδα κ' οι ανθοι μυριζαν τοσα,

νεκρον απο τον Αδη μ' εσηκωσα.

Ανωνυμου Κρητος

* Γλωσσαρι :

ταχιν'η > πρωι

κουραδι > κοπαδι

δοξευγω > τοξευω

βερτονι > βελος

αριθμητος > αναριθμητος

λαντουρω > ραντιζω

( απο : "Η Βοσκοπουλα", εκδ. εκδοτικη ερμης ε.π.ε. - νεα ελληνικη βιβλιοθηκη, επιμελεια Στυλιανος  

Αλεξιου, στιχοι 1-48, σελ. 65-66, αθηνα 1979 )

συνεχιζεται...